Urlop macierzyński i wychowawczy – co powinnaś wiedzieć?

Czy znasz obowiązujące przepisy? Przeczytaj o urlopie macierzyńskim i wychowawczym.

Dział ósmym kodeksu pracy (artykuły od numeru  176 do 189) określa uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i zawiera regulacje dotyczące urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego oraz wychowawczego.

Długość urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego 

W roku 2012 wymiar urlopu macierzyńskiego dla pracownicy (matki dziecka) wynosi:

  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
  • 33 tygodnie w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego pracownica ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

1). w roku 2012 i w roku 2013:

  • do 4 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
  • do 6 tygodni w przypadku porodu mnogiego.

2). od roku 2014:

  • do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
  • do 8 tygodni w przypadku porodu mnogiego.

Dodatkowego urlopu macierzyńskiego udziela się na pisemny wniosek uprawnionej pracownicy. Wniosek powinien być złożony w terminie nie krótszym 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Dodatkowy urlop macierzyński udzielany jest w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności zaraz po zakończeniu podstawowego okresu urlopu macierzyńskiego.

Pracownik wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Urlop ojcowski udzielany jest w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności na pisemny wniosek uprawnionego pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu.

 

Początek urlopu macierzyńskiemu i ojcowskiego

Urlop macierzyński dla pracownicy rozpoczyna się w dniu porodu lub na co najmniej 2 tygodnie przed przewidywaną datą porodu.

Z urlopu ojcowskiego pracownik może skorzystać w każdym czasie, jednak do czasu ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego i ojcowskiego

Za czas urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego, pracownicy lub pracownikowi przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego. Do wypłaty zasiłku macierzyńskiego należy przedstawić oryginał skróconego aktu urodzenia dziecka.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego określana jest zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Urlop wychowawczy

Pracownik (kobieta lub mężczyzna) zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia. Urlop wychowawczy może być wykorzystywany najwyżej w 4 częściach. Wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu.

Praca w trakcie urlopu wychowawczego

W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. 

Koniec urlopu wychowawczego i powrót do pracy

Zgodnie z kodeksem pracy, po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego pracodawca dopuszcza pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.